Većina posjetilaca Kotor vidi iznutra: mermerom popločane uličice Starog grada, crkve, mačke i zidine koje se penju uz planinu iza grada. Taj dio zaslužuje cijelo jutro. Ali dosta onoga što vrijedi posjetiti u Kotoru nalazi se nekoliko kilometara dalje, na padinama iznad zaliva, gdje se pogled otvara, a gužve se prorijede.
Ovaj vodič počinje neizostavnim mjestima, a zatim vodi uzbrdo: do Vrmca, starih austrougarskih tvrđava, poluostrva Luštica i puta za Lovćen. U svakom dijelu saznaćete šta da očekujete, koliko traje i kako da stignete.
Stari grad i uspon do tvrđave San Đovani
Kotorski Stari grad, okružen zidinama, dio je svjetske baštine UNESCO-a i dovoljno je mali da ga pješice obiđete za dva do tri sata. Dođite rano, prije putnika sa kruzera, i ostavite vremena za katedralu Svetog Tripuna i male trgove oko nje.
Klasična kotorska šetnja vodi uz gradske zidine do tvrđave San Đovani, poznate i kao tvrđava Svetog Ivana. Do tačke oko 260 metara iznad grada vodi otprilike 1.350 stepenika, a pogled na zaliv odozgo je onaj koji ste vidjeli na razglednicama. Ulaz na zidine se u sezoni plaća. Krenite u svitanje ili kasno popodne: na usponu skoro da nema hlada, a kameni stepenici su neravni.
Perast i Gospa od Škrpjela
Perast je miran barokni gradić, oko 12 km od Kotora duž obale zaliva, sa kamenim palatama poređanim uz more. Sa njegove rive mali čamci voze posjetioce do Gospe od Škrpjela, crkve podignute na vještačkom ostrvu. Prema lokalnom predanju, pomorci su ostrvo napravili potapajući kamenje i stare brodove, a Peraštani i danas svake godine 22. jula veslaju do ostrva i bacaju kamenje oko njega. Taj običaj zove se Fašinada.
Perast se lako kombinuje sa popodnevom na moru ili vožnjom po brdima, pa se lijepo uklapa u pola dana.
Vrmac: najbolji vidikovci iznad Kotora
Vrmac je dugačak zeleni greben koji razdvaja Kotorski od Tivatskog zaliva. Njegova najviša tačka, Sveti Ilija na 766 m, gleda na oba zaliva odjednom, a po vedrom danu obalu možete pratiti pogledom sve do otvorenog mora. Grebenom prolaze stari vojni putevi iz austrougarskog doba, a tvrđava Vrmac, izgrađena devedesetih godina 19. vijeka, i danas je jedna od najbolje očuvanih tvrđava u regionu.
Putevi na Vrmcu su strmi i neravni, pa ga većina obilazi u turi sa vodičem. Panoramska kvad tura po Vrmcu traje oko 2,5 do 3 sata, kvadom ili bagijem sa profesionalnim vozačem, i penje se do Svetog Ilije, odakle se pruža pogled na Kotor i Tivat. To je opuštena vožnja, a ne adrenalinska avantura, pa je odlična za prvo off-road iskustvo.
Vrmac noću
Kotor noću izgleda potpuno drugačije, kada su zidine i tvrđava osvijetljene. Noćna kvad tura po Vrmcu traje 2,5 sata i vodi kvadom do Svetog Ilije i skrivenog šumskog vidikovca tik iznad Starog grada. Za parove, Romantična bagi tura po Vrmcu vodi do istog skrivenog vidikovca, sa profesionalnim vozačem za volanom i bocom proseka koja vas čeka.
Tvrđava Goražda i austrougarska utvrđenja
Dok je Kotor bio austrougarska pomorska baza, carstvo je zaliv opasalo tvrđavama i baterijama. Tvrđava Goražda, izgrađena između 1884. i 1886. godine, nalazi se na brdu na oko 450 m, otprilike 10 km od Kotora, iznad starog puta za Cetinje. Projektovana je oko oklopne topovske kupole, a zbog travnatog krova bilo ju je teško uočiti s mora ili iz doline.
Danas su tvrđave napuštene, što je dio njihovog šarma, ali unutra je mračno i neravno, pa ih nemojte istraživati sami. Off-road kvad tura do tvrđave Goražda traje 1,5 do 2 sata, polazi iz Kotora i lijepo se kombinuje sa Vrmcem ako želite cijeli dan tvrđava i vidikovaca.
Poluostrvo Luštica: tvrđave, uvale i tunel za podmornice
S druge strane zaliva, poluostrvo Luštica čuva ulaz u Bokokotorski zaliv. Zelenije je i mnogo mirnije od obale oko Kotora, sa maslinjacima, kamenim selima i makadamskim stazama kao stvorenim za off-road vožnju. Izleti brodom iz zaliva svraćaju i do Plave špilje na njenoj spoljnoj obali.
Preporuka: Tura tvrđava Luštice prelazi poluostrvo preko vrha Obosnik do tri tvrđave: Kabala, Luštica i Arza, koja se nalazi na samom kraju poluostrva. Računajte na 4 do 5 sati. Kraća varijanta je tura Tunel za podmornice na Luštici i tvrđava Kabala (oko 3 do 4 sata): prvo stari mornarički tunel za podmornice usječen u obalu, a zatim tvrđava Kabala.
Gornji Stoliv i kestenova šuma
Iznad primorskog sela Stoliv, na padinama Vrmca, staro kameno naselje Gornji Stoliv smjestilo se u šumi kestenova. Djeluje kao drugi svijet u odnosu na užurbani put uz zaliv ispod. Uspon je veoma strm, pa Bagi tura do Gornjeg Stoliva ide isključivo sa profesionalnim vozačem za volanom.
Kotorskim serpentinama do Lovćena
Iza Kotora stari put krivuda uz planinu u više od 20 serpentina prema selu Njeguši i Nacionalnom parku Lovćen. Sa svake krivine zaliv se vidi iz malo višeg ugla, a usput ima nekoliko mjesta gdje možete stati i fotografisati. Gore možete probati dimljeni njeguški pršut i sir, a zatim nastaviti do Njegoševog mauzoleja.
To je lak izlet od pola dana ili cijelog dana iz Kotora. Pročitajte naš vodič kroz Nacionalni park Lovćen i Njegošev mauzolej za sve detalje.
Savjeti za istraživanje brda oko Kotora
- Krenite rano ili kasno. Ljeti je u podne vruće, a na grebenima ima malo hlada.
- Ponesite laganu jaknu. Na Vrmcu je svježije nego pored mora, naročito poslije zalaska sunca.
- Obucite se za vožnju. Za kvad ili bagi turu najbolje su zatvorene cipele i duge pantalone.
- Vozačka dozvola. Vozači kvada moraju imati najmanje 18 godina i vozačku dozvolu B kategorije. U bagiju sa profesionalnim vozačem dozvola nije potrebna.
- Grupe. Ture u Kotoru mogu primiti grupe veće od 20 gostiju, što je odlično za team building i agencije.
- Bez plaćanja unaprijed. Pošaljete upit, vodič potvrdi telefonom ili preko WhatsApp-a, a plaćate na dan ture.
Sve vožnje možete uporediti na stranici Kvad ture Kotor i Boka na našem sajtu.
Česta pitanja
Koliko dana vam treba za Kotor?
Dva puna dana su dobar minimum: jedan za Stari grad, tvrđavu i Perast, a drugi za brda iznad zaliva, poput Vrmca ili tvrđava. Uz treći dan možete dodati Lovćen ili poluostrvo Lušticu.
Koji je najbolji vidikovac iznad Kotora?
Tvrđava San Đovani pruža klasičan pogled pravo na Stari grad. Za širu panoramu i Kotorskog i Tivatskog zaliva popnite se do Svetog Ilije na Vrmcu.
Da li vrijedi posjetiti Kotor van ljeta?
Da. Proljeće i jesen su mirniji i svježiji, pa su uspon do tvrđave i off-road vožnje prijatniji. Ture van ljeta zavise od vremenskih uslova, pa nas pitajte za vaše datume.
